EU Kids Act: Απαγόρευση social media για παιδιά κάτω των 13

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε επίσημα το EU Kids Act, το πιο φιλόδοξο νομικό πλαίσιο που έχει δει η ΕΕ γύρω από την πρόσβαση ανηλίκων στα social media.

Αν εγκριθεί, ο νόμος θα απαγορεύσει την πρόσβαση σε social media για παιδιά κάτω των 13 ετών και θα εισάγει αυστηρές γονικές παραμέτρους για τους ανηλίκους 13 και 14. Μόνο από τα 15 και έπειτα θα μπορεί ένα παιδί να δημιουργήσει τους δικούς του λογαριασμούς.

Οι νέες κατηγορίες ηλικίας

Ο νόμος χωρίζει τους ανηλίκους σε τρεις διακριτές ομάδες με διαφορετικές δυνατότητες πρόσβασης. Παιδιά κάτω των 13 ετών δεν θα μπορούν να έχουν πρόσβαση στα κλασικά social media. Θα μπορούν όμως να χρησιμοποιούν ειδικά σχεδιασμένες υπηρεσίες φιλικές προς παιδιά, μέσω λογαριασμών που ελέγχονται από τον κηδεμόνα τους. Αυτά τα «mini accounts» θα έχουν σοβαρές δικλείδες ασφαλείας, με μέγιστο χρόνο χρήσης 1 ώρα την ημέρα και εύκολα εργαλεία parental control.

Για τους ανηλίκους 13 και 14 ετών, η λύση είναι διαφορετική. Οι γονείς θα μπορούν να δημιουργούν sub-accounts κάτω από τους δικούς τους, δίνοντας στα παιδιά τους ελεγχόμενη πρόσβαση σε «age-appropriate» πλατφόρμες. Και εδώ ισχύουν όρια. Περιορισμένη κοινωνική επαφή και μέγιστο 1 ώρα screen time ημερησίως.

Μόνο από τα 15 και άνω τα παιδιά θα μπορούν να δημιουργήσουν δικούς τους λογαριασμούς, με την πλήρη λειτουργικότητα των πλατφορμών. Είναι μια σαφής προσπάθεια της ΕΕ να χαράξει καθαρά όρια στην ψηφιακή έκθεση των παιδιών.

Τι αλλάζει για τις πλατφόρμες

Το κομμάτι που θα προκαλέσει τους περισσότερους τριγμούς είναι αυτό που αφορά τις ίδιες τις πλατφόρμες. Το EU Kids Act θα είναι από τους πρώτους νόμους που θα υποχρεώνει τα social media να αφαιρέσουν τα λεγόμενα «addictive features».

Στη λίστα περιλαμβάνονται τα recommendation algorithms που «τραβούν τους ανηλίκους σε rabbit holes επιβλαβούς περιεχομένου», αλλά και το infinite scroll, τα push notifications κατά τη διάρκεια της νύχτας και η ανεπιθύμητη επικοινωνία από αγνώστους. Τα AI chatbots θα πρέπει να είναι απενεργοποιημένα by default και να μην επιτρέπεται να δημιουργούν συναισθηματική εξάρτηση.

Είναι πραγματικά ριζικές αλλαγές που ξεφεύγουν από τα κλασικά μοντέλα ρύθμισης. Η ΕΕ δεν προσπαθεί απλά να ελέγξει την πρόσβαση, αλλά να αλλάξει τη φιλοσοφία των πλατφορμών όσον αφορά τους πιο ευάλωτους χρήστες τους.

Εφαρμογή, κριτική και επόμενες κινήσεις

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα του νόμου βρίσκεται στο age verification, δηλαδή στην πραγματική διαπίστωση της ηλικίας των χρηστών. Είναι πρόβλημα που έχει ταλαιπωρήσει και άλλες περιοχές όπως η Αυστραλία. Η ΕΕ θέλει οι πλατφόρμες να ελέγχουν την ηλικία σε κάθε νέα εγγραφή και να χρησιμοποιούν «reasonable proxies» όπως στοιχεία πιστωτικής κάρτας για τους υπάρχοντες χρήστες, χωρίς να αποθηκεύουν έγγραφα ταυτότητας ή βιομετρικά δεδομένα.

Οι κυρώσεις για μη συμμόρφωση δεν είναι αστείο θέμα. Οι εταιρείες θα μπορούν να τιμωρηθούν με πρόστιμα έως και 6% του παγκόσμιου ετήσιου τζίρου τους, ενώ υπάρχει και fast-track διαδικασία 90 ημερών. Η εφαρμογή θα βασιστεί στην ήδη υπάρχουσα δομή του Digital Services Act.

Η αντίδραση από τη βιομηχανία είναι μοιρασμένη. Η BITKOM, γερμανική IT ένωση, χαρακτηρίζει το age verification τεχνική πρόκληση και τη νομοθεσία περιττή σε σχέση με τον DSA. Παράλληλα, το γεγονός ότι το γαλλικό ανώτατο δικαστήριο έχει ήδη μπλοκάρει παρόμοια πρόταση εγείρει σοβαρές αμφιβολίες για το αν η νομοθεσία θα περάσει τελικά.

Αν όμως εφαρμοστεί, το EU Kids Act θα αφορά περίπου 450 εκατομμύρια πολίτες. Θα είναι η ευρύτερη ηλικιακή ρύθμιση που έχει δει ποτέ η βιομηχανία των social media, και ίσως σηματοδοτήσει την αρχή μιας εντελώς νέας εποχής στην ψηφιακή προστασία ανηλίκων παγκοσμίως.