Η Ελλάδα απέκτησε επίσημα τον πιο ισχυρό υπολογιστή που είχε ποτέ. Ο εθνικός υπερυπολογιστής «Δαίδαλος» εγκαινιάστηκε τη Δευτέρα 19 Οκτωβρίου στο Λαύριο, με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και τον υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρη Παπαστεργίου να πατούν συμβολικά το κουμπί της εκκίνησης.
Και δεν πρόκειται απλώς για ένα εντυπωσιακό μηχάνημα για τις φωτογραφίες. Από τον Δεκέμβριο θα αρχίσει σταδιακά να ανοίγει σε πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και επιχειρήσεις.
Πόσο ισχυρός είναι
Ο «Δαίδαλος» έχει μετρημένη απόδοση 85,69 petaflops, δηλαδή κάνει πάνω από 85 τετράκις εκατομμύρια υπολογισμούς το δευτερόλεπτο. Με αυτό το νούμερο βρίσκεται στην 31η θέση της παγκόσμιας λίστας TOP500 με τους ισχυρότερους υπερυπολογιστές και στην 23η θέση της Green500, που μετράει την ενεργειακή απόδοση. Η Ελλάδα μπαίνει έτσι σε μια ομάδα μόλις 14 χωρών με υποδομή αυτής της κλίμακας.
Βασίζεται σε αρχιτεκτονική της Hewlett Packard Enterprise, με τα superchips GH200 Grace Hopper της NVIDIA, που βρίσκονται και σε πολλά από τα συστήματα εκπαίδευσης AI σε όλο τον κόσμο. Για να μην «λιώσει», ψύχεται με υγρό απευθείας πάνω στα εξαρτήματα.
Για να μπουν πάντως τα πράγματα στη θέση τους, η Ευρώπη διαθέτει ήδη συστήματα exascale που ξεπερνούν τα 1.000 petaflops. Ο «Δαίδαλος» δεν φτιάχτηκε για να τα ανταγωνιστεί, αλλά για να δώσει στη χώρα δική της υπολογιστική ισχύ, χωρίς να εξαρτάται από υποδομές του εξωτερικού.
Τι θα κάνει στην πράξη
Ο «Δαίδαλος» είναι η υπολογιστική καρδιά του PHAROS, του ελληνικού «εργοστασίου» τεχνητής νοημοσύνης, που ήταν ανάμεσα στα πρώτα επτά AI Factories που επέλεξε η Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι εφαρμογές του αγγίζουν πολύ περισσότερους τομείς απ’ όσο φαίνεται.
Στην πολιτική προστασία, θα τρέχει μοντέλα για ακραία καιρικά φαινόμενα και προσομοιώσεις πυρκαγιών, αλλάζοντας παραμέτρους όπως η ταχύτητα του ανέμου για να δοκιμάζονται διαφορετικά σενάρια. Για μια χώρα που ζει κάθε καλοκαίρι με τις φωτιές, είναι ίσως η πιο απτή εφαρμογή.
Στην υγεία, θα εκπαιδεύει μοντέλα AI που αναλύουν ιατρικές εικόνες, όπως ακτινογραφίες και αξονικές, πάνω σε ανωνυμοποιημένα δεδομένα, με στόχο την έγκαιρη διάγνωση και την εξατομικευμένη ιατρική. Στη βιομηχανία, θα επιτρέπει τη δημιουργία ψηφιακών διδύμων, ώστε προϊόντα και διαδικασίες να δοκιμάζονται στον υπολογιστή πριν φτάσουν στην παραγωγή.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν και τα ελληνικά γλωσσικά μοντέλα. Τα γενικά μοντέλα AI εκπαιδεύονται κυρίως σε γλώσσες με πολύ περισσότερα δεδομένα, οπότε ένα μοντέλο φτιαγμένο για τα ελληνικά μπορεί να τα πάει αισθητά καλύτερα. Αν έχεις διαβάσει κείμενο που «μυρίζει» μετάφραση από AI, καταλαβαίνεις γιατί χρειάζεται. Στη λίστα μπαίνουν ακόμα η φυσική, η χημεία, τα νέα υλικά, τα κλιματικά μοντέλα και η κυβερνοασφάλεια.
Ποιοι θα τον χρησιμοποιούν και πότε
Ο «Δαίδαλος» απευθύνεται σε πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, startups, μικρομεσαίες επιχειρήσεις, βιομηχανία και δημόσιους φορείς. Όποιος ενδιαφέρεται θα υποβάλλει πρόταση, που θα αξιολογείται με βάση την επιστημονική ή τεχνολογική της αξία, τις υπολογιστικές ανάγκες και τους διαθέσιμους πόρους. Η πρόσβαση ξεκινάει σταδιακά από τον Δεκέμβριο μέσα από προσκλήσεις της ΕΔΥΤΕ και του EuroHPC, ενώ οι υπηρεσίες για επιχειρήσεις μέσω του PHAROS αναμένονται από τον Μάρτιο του 2027.
Το συνολικό κόστος φτάνει τα 58,9 εκατομμύρια ευρώ με ΦΠΑ. Τα 41 εκατομμύρια αφορούν τον εξοπλισμό της HPE, μαζί με αποθήκευση, λογισμικό και εκπαίδευση, και τα 17,9 εκατομμύρια την υποδομή και το κέντρο δεδομένων. Η χρηματοδότηση έρχεται από το Ελλάδα 2.0, με πόρους του NextGenerationEU, και από το EuroHPC.
Ο υπερυπολογιστής στεγάζεται στο κτίριο του πρώην Ηλεκτρικού Σταθμού στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου, ένα μνημείο βιομηχανικής κληρονομιάς περίπου 1.500 τετραγωνικών. Ένα φωτοβολταϊκό πάρκο 2 MWp καλύπτει μέρος των αναγκών του σε ενέργεια, και ο χώρος έχει σχεδιαστεί ώστε να δέχεται επισκέψεις, που θα ανακοινωθούν όταν ολοκληρωθούν οι εργασίες στη γύρω περιοχή.
Και δεν θα είναι ο μοναδικός. Η ΕΔΥΤΕ έχει ήδη ανοίξει τη διαδικασία για δεύτερο υπερυπολογιστή στην Κοζάνη, στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, με προϋπολογισμό 21,57 εκατομμυρίων ευρώ για το συγκεκριμένο υποέργο.
Ο «Δαίδαλος» δεν θα αλλάξει από αύριο την καθημερινότητά μας. Αν όμως πάει όπως σχεδιάζεται, θα τον βρίσκουμε πίσω από καλύτερες προβλέψεις για τις φωτιές, γρηγορότερες διαγνώσεις και AI που μιλάει επιτέλους σωστά ελληνικά.
