Οι ηθοποιοί στην Ιαπωνία βάζουν κόκκινες γραμμές στο generative AI. Το Japan Actors Union, το σωματείο ηθοποιών της χώρας, ανακοίνωσε νέες οδηγίες για τη χρήση AI που αντιγράφει ερμηνείες χωρίς άδεια. Ο βασικός κανόνας είναι απλός. Καμία χρήση της φωνής ενός ηθοποιού χωρίς τη συγκατάθεσή του, και αυτό σε κάθε στάδιο της διαδικασίας.
Για μια αγορά όπου games και anime στηρίζονται τόσο πολύ στις φωνές των χαρακτήρων, το θέμα δεν είναι θεωρητικό. Οι οδηγίες αγγίζουν το training των μοντέλων, τις αμοιβές, τις φωνές ηθοποιών που έχουν πεθάνει και τις αυτόματες μεταφράσεις.
Συγκατάθεση πριν από το training
Το πλαίσιο του σωματείου ζητά προηγούμενη συγκατάθεση σε κάθε βήμα χρήσης generative AI. Αυτό ισχύει και πριν εκπαιδευτεί ένα μοντέλο πάνω στην ερμηνεία ενός ηθοποιού, δηλαδή πριν καν βγει ο πρώτος ήχος. Αν το AI αναπαράγει μια ερμηνεία, αυτή αντιμετωπίζεται ως νέα ερμηνεία. Άρα ο ηθοποιός δικαιούται επιπλέον royalties ή αποζημίωση.
Για τους ηθοποιούς που δεν ζουν πια, οι κανόνες είναι αυστηροί. Το AI μπορεί να αναπαράγει τη φωνή τους μόνο αν είχαν δώσει άδεια όσο ζούσαν. Ακόμα και τότε, developers και εταιρείες AI πρέπει να πάρουν τη συγκατάθεση της οικογένειας και του agency ή της εταιρείας με την οποία συνεργαζόταν ο ηθοποιός, και να πληρώσουν royalties.
Τι γίνεται με τις αυτόματες μεταφράσεις;
Οι οδηγίες καλύπτουν και τη μετάφραση μιας ερμηνείας σε άλλη γλώσσα μέσω AI. Αν χρησιμοποιηθεί, πρέπει να κρατά την καλλιτεχνική ακεραιότητα της αρχικής ερμηνείας και δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί στο εξωτερικό χωρίς άδεια. Για το localization των ιαπωνικών games αυτό είναι κρίσιμο σημείο.
Το σωματείο δεν σταματά στις οδηγίες. Όπως ανέφερε, «το Japan Actors Union θα προσπαθήσει όχι μόνο να καθιερώσει αυτές τις οδηγίες ως κανόνες για όλη τη βιομηχανία, αλλά και να ενισχύσει τις προσπάθειές του ώστε η κυβέρνηση να νομοθετήσει ρυθμίσεις που προστατεύουν τα δικαιώματα φωνής». Και πρόσθεσε ότι «η τεχνολογική πρόοδος δεν θα σταματήσει, αλλά η ζωντανή ανθρώπινη έκφραση και ο σεβασμός των δικαιωμάτων πρέπει να μένουν πάντα στον πυρήνα της».
Η εικόνα έξω από την Ιαπωνία
Το AI είναι ήδη μέρος της ιαπωνικής ανάπτυξης games. Έρευνα της προηγούμενης χρονιάς έδειξε ότι πάνω από τους μισούς Ιάπωνες developers το χρησιμοποιούν, κυρίως για visual assets, εικόνες, character art, ιστορία, κείμενα μέσα στο game και υποστήριξη στον προγραμματισμό.
Στις ΗΠΑ το ίδιο θέμα έφερε απεργία. Το 2023 τα μέλη του SAG-AFTRA ψήφισαν υπέρ απεργίας απέναντι σε μεγάλους publishers. Μετά από 11 μήνες εγκρίθηκε το 2025 SAG-AFTRA Interactive Media Video Game Agreement, με υποχρεώσεις συγκατάθεσης και ενημέρωσης για τα AI digital replicas και δυνατότητα στους ηθοποιούς να αναστέλλουν τη συγκατάθεσή τους κατά τη διάρκεια απεργίας. Στη Βρετανία, η UKIE ανακοίνωσε συνεργασία με τη νομική εταιρεία Sheridans για ένα AI Compliance and Accreditation Service, που θα βοηθά τα studios να χρησιμοποιούν AI νόμιμα.
Προσωπικά, θεωρώ ότι το σωματείο έπιασε το σωστό σημείο. Η συγκατάθεση πριν από το training είναι το πιο σημαντικό κομμάτι, γιατί εκεί γίνεται σήμερα η πραγματική κατάχρηση. Και ο κανόνας ότι κάθε αντιγραφή μετρά ως νέα ερμηνεία με νέα αμοιβή κόβει το κίνητρο να γράψεις μια φωνή μία φορά και να τη χρησιμοποιείς για πάντα.
Για μένα το αδύναμο σημείο είναι ότι μιλάμε για οδηγίες και όχι για νόμο. Χωρίς νομοθεσία, όλα κρέμονται από το πόσο πρόθυμα θα τις δεχτούν τα studios. Για σένα σαν παίκτη, αν αυτό το πλαίσιο κρατήσει, σημαίνει ότι οι φωνές που αγαπάς σε ένα JRPG ή στο dub ενός game θα συνεχίσουν να ανήκουν σε ανθρώπους. Αυτό αξίζει να το προστατεύσει κανείς.
