Μία απόφαση-σταθμό, που αναμένεται να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο η νέα γενιά αλληλεπιδρά με τον ψηφιακό κόσμο, προετοιμάζει με γοργούς ρυθμούς η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Σε μια έκτακτη συνέντευξη Τύπου, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula von der Leyen, ανακοίνωσε επίσημα πως η Ευρώπη κάνει το πρώτο, καθοριστικό βήμα για τον περιορισμό ή ακόμα και την καθολική απαγόρευση της χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από παιδιά. «Είναι σαφές ότι χρειαζόμαστε κατάλληλους για την ηλικία περιορισμούς στις πλατφόρμες», δήλωσε χαρακτηριστικά η von der Leyen, προσθέτοντας μια φράση που ήδη κάνει τον γύρο του διαδικτύου: «Το θέμα δεν είναι αν τα παιδιά μπορούν να έχουν πρόσβαση στα social media. Το θέμα είναι αν και πότε τα social media μπορούν να έχουν πρόσβαση στα παιδιά μας».
Η σοκαριστική μελέτη: Έως και 6 ώρες τη μέρα στο TikTok
Η επίσημη αυτή τοποθέτηση της Κομισιόν δεν ήρθε τυχαία, αλλά βασίζεται σε μια νέα, άκρως ανησυχητική επιστημονική έκθεση που συνέταξαν ο παιδοψυχολόγος Dr. Jörg M. Fegert και η επιδημιολόγος Dr. Maria Melchior. Τα στατιστικά στοιχεία που έφερε στο φως η έρευνα είναι πραγματικά σοκαριστικά για κάθε γονέα. Σύμφωνα με τα ευρήματα, τα παιδιά στην Ευρώπη ξοδεύουν πλέον από τέσσερις έως έξι ώρες την ημέρα σε πλατφόρμες όπως το TikTok και το Instagram.
Ακόμα πιο τρομακτικός είναι ο αντίκτυπος αυτής της συνήθειας στην υγεία τους. Σχεδόν το 60% των ανηλίκων που συμμετείχαν στη μελέτη παρουσίασε σοβαρά προβλήματα στην κοινωνικο-συναισθηματική του ανάπτυξη, καθώς και αυξημένη ευπάθεια σε θέματα ψυχικής υγείας. Οι ειδικοί συνδέουν άμεσα την πολύωρη ενασχόληση με τα social media με διαταραχές ύπνου, αδυναμία συγκέντρωσης, καθώς και με κατακόρυφη αύξηση των ποσοστών κατάθλιψης και άγχους στις μικρές ηλικίες.
Τα μέτρα που προτείνουν οι ειδικοί για την Ευρώπη
Η επιστημονική ομάδα δεν περιορίστηκε μόνο στη διαπίστωση του προβλήματος, αλλά κατέθεσε μια σειρά από πολύ συγκεκριμένες και αυστηρές συστάσεις προς την ΕΕ:
- Κάτω των 3 ετών: Απόλυτη απαγόρευση και μηδενική πρόσβαση σε οποιαδήποτε οθόνη (smartphones, tablets, τηλεοράσεις).
- Κάτω των 13 ετών: Πλήρης αποκλεισμός από τα social media, εκτός εάν υπάρχει άμεση επίβλεψη από γονέα ή εκπαιδευτικό.
- Ηλικίες 13 έως 18 ετών: Πρόσβαση αποκλειστικά σε ειδικά διαμορφωμένες “ασφαλείς” εκδόσεις των πλατφορμών, οι οποίες θα διαθέτουν αυστηρούς περιορισμούς σε εθιστικούς μηχανισμούς, όπως το infinite scrolling (ατελείωτο σκρολάρισμα).
Το παγκόσμιο μέτωπο και οι προκλήσεις της εφαρμογής
Η Ευρώπη δεν είναι η πρώτη που επιχειρεί να βάλει “φρένο” στην ασύδοτη χρήση των δικτύων. Η Αυστραλία έσυρε πρώτη τον χορό, απαγορεύοντας τα social media σε παιδιά κάτω των 16 ετών, ενώ χώρες όπως η Γαλλία, η Γερμανία και η Ισπανία εξετάζουν ήδη αντίστοιχα εθνικά μέτρα. Στις ΗΠΑ, η Φλόριντα είχε κάνει την αρχή από το 2024, απαγορεύοντας τη χρήση σε παιδιά κάτω των 14 ετών χωρίς γονική έγκριση.
Φυσικά, οι επικριτές αυτών των απαγορεύσεων επισημαίνουν πως τα παιδιά μπορούν εύκολα να παρακάμψουν τα μέτρα λέγοντας ψέματα για την ηλικία τους ή φτιάχνοντας ψεύτικα προφίλ. Για τον λόγο αυτό, η Αυστραλία ανακοίνωσε πρόσφατα ότι διπλασιάζει τα πρόστιμα για τις εταιρείες τεχνολογίας που παραβιάζουν τον νόμο, αγγίζοντας το αστρονομικό ποσό των 99 εκατομμυρίων δολαρίων Αυστραλίας (περίπου 68 εκατομμύρια USD).
Αν η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρήσει τελικά στη νομοθέτηση αυτών των προτάσεων, θα πρόκειται για τη μεγαλύτερη και πιο συντονισμένη προσπάθεια προστασίας των παιδιών παγκοσμίως, επηρεάζοντας άμεσα πάνω από 81 εκατομμύρια ανηλίκους. Ωστόσο, ο δρόμος είναι μακρύς. Για να γίνει νόμος μια τέτοια οδηγία, απαιτείται η έγκριση και η συμφωνία και των 27 κρατών-μελών, μια διαδικασία που παραδοσιακά παίρνει χρόνο λόγω γραφειοκρατίας. Η von der Leyen, πάντως, ξεκαθάρισε πως η Κομισιόν θα μελετήσει άμεσα τις εισηγήσεις και θα παρουσιάσει την επίσημη πρότασή της «αμέσως μετά το καλοκαίρι». Η αντίστροφη μέτρηση για το τέλος της ψηφιακής “αναρχίας” στα χέρια των παιδιών φαίνεται πως έχει ήδη ξεκινήσει.
