Η Sony Interactive Entertainment (SIE) βρίσκεται αντιμέτωπη με τη μεγαλύτερη νομική αμφισβήτηση της ιστορίας της, καθώς καταναλωτικές οργανώσεις και νομικά γραφεία σε πέντε διαφορετικές χώρες όπως στις ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ολλανδία, την Πορτογαλία και το Μεξικό έχουν καταθέσει μαζικές συλλογικές προσφυγές (class action lawsuits). Στο επίκεντρο αυτών των αγωγών βρίσκεται η κατηγορία για αντι-ανταγωνιστική συμπεριφορά και κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης στην αγορά των video games. Οι ενάγοντες υποστηρίζουν ότι ο τεχνολογικός κολοσσός εγκλωβίζει τεχνητά τους κατόχους κονσολών PlayStation στο δικό του, κλειστό ψηφιακό οικοσύστημα, εξαφανίζοντας κάθε εναλλακτική επιλογή αγοράς.
Η αρχή του κακού έγινε τον Απρίλιο του 2019, όταν η Sony απαγόρευσε στα εξωτερικά καταστήματα λιανικής (όπως το Amazon ή τα τοπικά καταστήματα) να πουλούν ψηφιακούς κωδικούς λήψης (download codes) για παιχνίδια PlayStation. Με αυτή την κίνηση, το PlayStation Store μετατράπηκε στο μοναδικό σημείο πώλησης ψηφιακού περιεχομένου, επιτρέποντας στην εταιρεία να επιβάλλει μια προμήθεια της τάξεως του 30% (“Sony Tax”) πάνω σε κάθε συναλλαγή, χωρίς τον φόβο ότι κάποιος τρίτος πωλητής θα ρίξει τις τιμές.
Η κατάργηση των φυσικών δίσκων (discs) πετάει εκτός μάχης τα μεταχειρισμένα
Ενώ οι δικαστικές μάχες μαίνονταν για χρόνια, η κατάσταση εκτροχιάστηκε πλήρως όταν η Sony άφησε να εννοηθεί το πέρασμα σε ένα εντελώς “disc-less” μέλλον χωρίς φυσικούς δίσκους. Η προοπτική οριστικής κατάργησης των Blu-ray discs στερεί από τους καταναλωτές την τελευταία διέξοδο πραγματικού ανταγωνισμού τιμών. Η αγορά των μεταχειρισμένων παιχνιδιών (secondhand market), η οποία υπολογίζεται παγκοσμίως στα 7,2 δισεκατομμύρια δολάρια, κινδυνεύει με πλήρη αφανισμό.
Όπως επισημαίνουν νομικοί αναλυτές και οργανώσεις προστασίας καταναλωτών, όσο υπάρχουν οι φυσικοί δίσκοι, ο παίκτης έχει την επιλογή να αγοράσει ένα κουτιάτικο παιχνίδι, να το δανειστεί από έναν φίλο του, να το μεταπωλήσει ή να περιμένει μια προσφορά από το τοπικό του κατάστημα. Χωρίς δίσκους, από το 2028 και μετά, η Sony θα ορίζει απόλυτα και μονοπωλιακά πόσο κοστίζει ένα παιχνίδι, καταργώντας στην πράξη την έννοια της ιδιοκτησίας, αφού ο χρήστης θα αγοράζει απλώς μια προσωρινή άδεια χρήσης.
Εκατομμύρια σε αποζημιώσεις και αγωγές μαμούθ
Τα στοιχεία που έρχονται στο φως από τις δικαστικές αίθουσες είναι αποκαλυπτικά για το μέγεθος των διεκδικήσεων:
- ΗΠΑ (Caccuri v. Sony): Η έρευνα έδειξε ότι οι τιμές των παιχνιδιών στο PlayStation Store ήταν έως και 74% υψηλότερες σε σχέση με τους φυσικούς δίσκους στα καταστήματα. Για να αποφύγει τα χειρότερα, η Sony προχώρησε πρόσφατα σε συμβιβασμό ύψους 7,85 εκατομμυρίων δολαρίων για χρήστες που έκαναν ψηφιακές αγορές την περίοδο 2019-2023.
- Ηνωμένο Βασίλειο (PlayStation You Owe Us): Μια γιγαντιαία αγωγή ύψους 7,9 δισεκατομμυρίων δολαρίων εκδικάστηκε στο Competition Appeal Tribunal, με την απόφαση των δικαστών να αναμένεται εντός του έτους.
- Ολλανδία (Fair PlayStation): Η οργάνωση Stichting Massaschade & Consument διεκδικεί περίπου 500 εκατομμύρια ευρώ για τους Ολλανδούς καταναλωτές, με τη δίκη να περνάει στην ουσία της.
- Μεξικό & Πορτογαλία: Μέλη του μεξικανικού κοινοβουλίου κατέθεσαν επίσημη καταγγελία στην Επιτροπή Ανταγωνισμού, τονίζοντας ότι η εξαφάνιση των δίσκων θα πλήξει ανεπανόρθωτα και τα φυσικά καταστήματα λιανικής.
Οι gamers απαιτούν φυσική ιδιοκτησία
Το παράδοξο της υπόθεσης είναι ότι, παρά την προσπάθεια των εταιρειών να σπρώξουν το κοινό στις αμιγώς ψηφιακές αγορές, το φυσικό μέσο παραμένει εξαιρετικά δημοφιλές. Μόνο μέσα στο 2025, πουλήθηκαν εκτιμώμενα 70 εκατομμύρια φυσικοί δίσκοι PlayStation. Μάλιστα, κορυφαίοι τίτλοι όπως το Ghost of Yotei και το Resident Evil Requiem σημείωσαν ποσοστά πωλήσεων σε φυσική μορφή πολύ υψηλότερα από τον μέσο όρο της πλατφόρμας, αποδεικνύοντας ότι το κοινό διψάει για πραγματική ιδιοκτησία των παιχνιδιών που αγαπά.
